Karol Rathaus, a właściwie Karol Leonard Bruno Rathaus – polski kompozytor, pianista i pedagog żydowskiego pochodzenia.

Karol Rathaus – Patron fundacji

Karol Rathaus (1895–1954), wybitny kompozytor i pianista, okrzyknięty przez niemiecką krytykę (Walter Schrenk) w latach dwudziestych „nadzieją nowej muzyki”, rozwijał swój talent poza granicami kraju. Urodzony w Tarnopolu (wówczas zabór austriacki), studiował kompozycję u słynnego Franza Schrekera w uczelniach muzycznych w Wiedniu (l. 1913–1915 i 1919–1920) i Berlinie (l. 1920–1923), stopniowo odnosząc coraz większe sukcesy, nie tylko jako twórca muzyki koncertowej, ale również scenicznej i filmowej.

Artyście temu nie było dane zbudować kariery w Europie, gdyż wraz z dojściem do władzy nazistów w Niemczech pogorszyło się położenie obywateli pochodzenia żydowskiego. Po przymusowym opuszczeniu Niemiec, Rathaus rozpoczął trwającą wiele lat uciążliwą wędrówkę (Paryż (1932–1933) i Londyn (1934–1938)), w poszukiwaniu możliwości realizacji zawodowej, lecz doświadczając wszędzie restrykcji, które wynikały z pojawienia się w tym samym czasie dużej fali uchodźców. Jak wielu innych, znalazł drugą Ojczyznę w Stanach Zjednoczonych (czuł się zarówno obywatelem polskim, jak i amerykańskim). Stworzył podstawy Wydziału Muzyki Queens College w Nowym Jorku (obecnie Queens College, City University of New York) i przez czternaście lat, do śmierci, uczył tam kompozycji (1940–1954). Należy do tych Polaków i Europejczyków, którzy wnieśli znaczący wkład do kultury muzycznej Stanów Zjednoczonych.
Jest autorem ponad 140 utworów orkiestrowych, kameralnych i solowych, pozostających częściowo w rękopisach, a częściowo opublikowanych w czołowych wydawnictwach muzycznych i dość często wykonywanych za jego życia. W okresie europejskim zasłynął m.in. jako autor baletów: Der letzte Pierrot (premiera Berlin, Opera, 1927, dyr. Georg Szell) i Le lion amoureux (zamówienie Baletów Rosyjskich, premiera Londyn, Covent Garden, 1937, dyr. Antal Doráti) oraz 5-aktowej opery Fremde Erde (Berlin, Opera, 1930, dyr. Erich Kleiber). Należy wspomnieć, że współtworzył pierwsze filmy dźwiękowe, współpracując z wybitnymi reżyserami, takimi jak Fiodor Ocep (np. obraz Der Mörder Dimitri Karamasoff).

🇬🇧 Karol Rathaus – Patron of the foundation

Karol Rathaus (1895–1954), an outstanding composer and pianist, hailed by German critics (Walter Schrenk) as ‘the hope of new music’ in the 1920s, developed his talent abroad. Born in Tarnopol (former Austrian partition), he studiedcomposition with famous Franz Schreker at music academies in Vienna (1913–1915 and 1919–1920) and Berlin (1920–1923), gradually becoming more and more successful, not only as a creator of concert pieces, but also of stage and film music.
The artist was not able to establish a career in Europe; when the German Nazis came to power, the situation of the citizens of Jewish origin deteriorated.
After having been forced to leave Germany, Rathaus began a long, arduous journey (Paris, 1932–1933 and London, 1934–1938) in search of a career opportunity, but he would experience restrictions everywhere;restrictions that resulted from the emergenceof a large wave of refugees at the same time.
Like many others, he found a second homeland in the United States of America (he felt both like a Polish and an American citizen).
He laid the foundations of the Department of Music at Queens College in New York (now Queens College, City University of New York) and for fourteen years, until his death, he taught composition in that facility (1940–1954).
He belongs to those Poles and Europeans who made a significant contribution to the musical culture of the USA.
He composed over 140 orchestral, chamber, and solo works, partly still in manuscripts and partly published by leading music publishing houses and quite often performed during his lifetime.
During the European period, he became famous, e.g. as the author of the ballets Der letzte Pierrot (premiere in Berlin, Opera, 1927, conducted by Georg Szell) and Le lion amoureux (commissioned by the Russian Ballets, premiere in London,Covent Garden, 1937, conducted by AntalDoráti) as well as of the 5-act opera Fremde
Erde (Berlin, Opera, 1930, conducted by Erich Kleiber). It is worth mentioning that he co‑created the first sound films, collaborating with such outstanding directors as Fyodor Ocep (e.g.Der Mörder Dimitri Karamasoff).

Karol Rathaus - zdjęcie z archiwum prywatnego June Rathaus
Karol Rathaus – zdjęcie z archiwum prywatnego June Rathaus