Karol Rathaus, a właściwie Karol Leonard Bruno Rathaus – polski kompozytor, pianista i pedagog żydowskiego pochodzenia.

Karol Rathaus – Patron fundacji

Karol Rathaus (1895–1954), wybitny kompozytor i pianista, okrzyknięty przez niemiecką krytykę (Walter Schrenk) w latach dwudziestych „nadzieją nowej muzyki”, rozwijał swój talent poza granicami kraju. Urodzony w Tarnopolu (wówczas zabór austriacki), studiował kompozycję u słynnego Franza Schrekera w uczelniach muzycznych w Wiedniu (l. 1913–1915 i 1919–1920) i Berlinie (l. 1920–1923), stopniowo odnosząc coraz większe sukcesy, nie tylko jako twórca muzyki koncertowej, ale również scenicznej i filmowej.

Artyście temu nie było dane zbudować kariery w Europie, gdyż wraz z dojściem do władzy nazistów w Niemczech pogorszyło się położenie obywateli pochodzenia żydowskiego. Po przymusowym opuszczeniu Niemiec, Rathaus rozpoczął trwającą wiele lat uciążliwą wędrówkę (Paryż (1932–1933) i Londyn (1934–1938)), w poszukiwaniu możliwości realizacji zawodowej, lecz doświadczając wszędzie restrykcji, które wynikały z pojawienia się w tym samym czasie dużej fali uchodźców. Jak wielu innych, znalazł drugą Ojczyznę w Stanach Zjednoczonych (czuł się zarówno obywatelem polskim, jak i amerykańskim). Stworzył podstawy Wydziału Muzyki Queens College w Nowym Jorku (obecnie Queens College, City University of New York) i przez czternaście lat, do śmierci, uczył tam kompozycji (1940–1954). Należy do tych Polaków i Europejczyków, którzy wnieśli znaczący wkład do kultury muzycznej Stanów Zjednoczonych.
Jest autorem ponad 140 utworów orkiestrowych, kameralnych i solowych, pozostających częściowo w rękopisach, a częściowo opublikowanych w czołowych wydawnictwach muzycznych i dość często wykonywanych za jego życia. W okresie europejskim zasłynął m.in. jako autor baletów: Der letzte Pierrot (premiera Berlin, Opera, 1927, dyr. Georg Szell) i Le lion amoureux (zamówienie Baletów Rosyjskich, premiera Londyn, Covent Garden, 1937, dyr. Antal Doráti) oraz 5-aktowej opery Fremde Erde (Berlin, Opera, 1930, dyr. Erich Kleiber). Należy wspomnieć, że współtworzył pierwsze filmy dźwiękowe, współpracując z wybitnymi reżyserami, takimi jak Fiodor Ocep (np. obraz Der Mörder Dimitri Karamasoff).

---

Tworzymy interdyscyplinarne projekty, które łączą muzykę klasyczną z innymi formami sztuki, technologią i nauką.

Karol Rathaus był przedstawicielem niemieckiej awangardy w latach 30-tych XX wieku. Tworzył nietuzinkowe dzieła, był twórczym i kreatywnym kompozytorem, intelektualistą.

Niezwykle interesujący jest fakt, iż Karol Rathaus rozważał i rozwijał w tamtym czasie wizje i marzenia, które przedstawił w liście do krytyka muzycznego Alfreda Einsteina o stworzeniu nowoczesnej szkoły muzycznej.

Wizja ta zawierała plan edukacji w zakresie szeroko rozumianej przez kompozytora produkcji muzycznej. W roku 1938 nie istniała żadna placówka edukacyjna w USA, która podejmowałaby tego typu tematykę. Karol Rathaus widział ogromne możliwości dla rozwoju nowych form muzycznych, miał na myśli różnego typu połączenia muzyki jako niewidzialnego źródła dźwięku ze słowami, z niemą akcją czy też tworzenie muzyki będącej interpretacją tańca. To potwierdza, że kompozytor w momencie, kiedy przybył do Ameryki miał wiele planów, nadziei, pomysłów, charakteryzował się kreatywnością i otwartością na zmieniające się muzyczne trendy.

„Inspirując się działaniami oraz marzeniami Karola Rathausa naszą ideą jest rozwój artystycznych i naukowych interdyscyplinarnych projektów łączących muzykę klasyczna z innymi formami sztuki i technologią i nauką.”